O nas

SLAWA sp. z o.o. - Naszą misją jest zapewnienie najwyższej jakości usług transportowych, gwarantujących bezpieczeństwo i terminowość dostaw.

Kontakt

ISPS - Międzynarodowy kodeks ochrony statków i obiektów portowych

ISPS-Code-Training

ISPS - Międzynarodowy kodeks ochrony statków i obiektów portowych

ISPS (International Ship and Port Facility Security Code) to Międzynarodowy kodeks ochrony statków i obiektów portowych. Określa, jak statki w żegludze międzynarodowej i porty, które je obsługują, mają się chronić przed aktami bezprawnymi, np. terroryzmem, przemytem broni czy nieuprawnionym wejściem na pokład. Kodeks przyjęto 12 grudnia 2002 r. jako część rozdziału XI-2 konwencji SOLAS i obowiązuje od 1 lipca 2004 r.

ISPS - co to jest i skąd się wziął

Kodeks ISPS powstał w Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) po zamachach z 11 września 2001 r. Przyjęła go konferencja państw-stron konwencji SOLAS (Międzynarodowej konwencji o bezpieczeństwie życia na morzu z 1974 r.) rezolucją nr 2 z 12 grudnia 2002 r. Równocześnie do SOLAS dodano rozdział XI-2 "Szczególne środki wzmocnienia ochrony na morzu", który czyni kodeks obowiązkowym.

Warto odróżnić dwa pojęcia, które po polsku brzmią podobnie. "Bezpieczeństwo" (safety) w SOLAS dotyczy wypadków, pożarów i ratowania życia. "Ochrona" (security), o której mówi ISPS, dotyczy działań celowych: ataku, sabotażu, porwania, przemytu.

W Polsce tekst kodeksu ogłoszono w Dzienniku Ustaw z 2005 r. poz. 1016. W Unii Europejskiej stosuje się go na podstawie rozporządzenia (WE) nr 725/2004 w sprawie wzmocnienia ochrony statków i obiektów portowych, a sprawy nieobjęte rozporządzeniem reguluje ustawa o ochronie żeglugi i portów morskich.

Szkolenie z kodeksu ISPS dla załóg statków i pracowników portu

Budowa kodeksu ISPS: część A i część B

Część Charakter Co zawiera
Część A obowiązkowa wymagania dla państw, armatorów, statków i obiektów portowych: oceny stanu ochrony, plany ochrony, oficerowie ochrony, szkolenia, certyfikacja statków
Część B zalecenia (wytyczne) wskazówki, jak spełnić wymagania części A, np. przykładowe środki ochrony na każdym poziomie, zawartość planów, przebieg ocen

Kogo obowiązuje kodeks ISPS

Kodeks stosuje się do następujących jednostek odbywających podróże międzynarodowe:

  • statków pasażerskich, w tym szybkich jednostek pasażerskich (HSC),
  • statków towarowych o pojemności brutto 500 i więcej, w tym szybkich jednostek towarowych,
  • ruchomych platform wiertniczych (MODU),
  • obiektów portowych, które obsługują takie statki.

Kodeks nie dotyczy okrętów wojennych, jednostek pomocniczych marynarki wojennej ani innych statków państwowych używanych wyłącznie w służbie niehandlowej.

Obiekt portowy (port facility) to miejsce wyznaczone przez państwo, w którym statek styka się z portem, np. terminal kontenerowy, promowy czy nabrzeże przeładunkowe. Stąd potoczne określenie "terminal ISPS" - to terminal objęty planem ochrony zgodnym z kodeksem.

Trzy poziomy ochrony

Kodeks wprowadza trzy poziomy ochrony. Poziom ustala państwo, a statki i obiekty portowe stosują środki opisane dla niego w swoich planach ochrony.

Poziom Kiedy obowiązuje Przykładowe środki
1 zawsze, w normalnych warunkach minimalne środki ochrony: kontrola dostępu na statek i do obiektu, nadzór nad strefami o ograniczonym dostępie, kontrola ładunku i zapasów
2 przez określony czas przy zwiększonym ryzyku zdarzenia dodatkowe środki: częstsze kontrole osób i bagażu, ograniczenie liczby wejść, wzmocnione patrole
3 przez ograniczony czas, gdy zdarzenie jest prawdopodobne lub bezpośrednio grozi szczególne środki, np. zawieszenie operacji przeładunkowych, zawieszenie zaokrętowania i wyokrętowania, ewakuacja według procedur z planu ochrony

Gdy statek i obiekt portowy (albo dwa statki) działają na różnych poziomach lub sytuacja tego wymaga, sporządzają deklarację ochrony - porozumienie, które ustala, za jakie środki odpowiada każda ze stron.

Oficerowie ochrony i plany ochrony

Kodeks wymaga wyznaczenia trzech rodzajów oficerów ochrony:

  • oficer ochrony armatora (CSO) - odpowiada w firmie armatorskiej za ocenę stanu ochrony statków i przygotowanie ich planów,
  • oficer ochrony statku (SSO) - członek załogi odpowiedzialny za wdrażanie planu ochrony na pokładzie, szkolenia i ćwiczenia załogi oraz kontakt z portem,
  • oficer ochrony obiektu portowego (PFSO) - odpowiada za opracowanie, wdrożenie i aktualizację planu ochrony obiektu portowego oraz współpracę z oficerami statków.

Podstawą każdego planu jest ocena stanu ochrony: rozpoznanie, co trzeba chronić, jakie są możliwe zagrożenia i słabe punkty. Na jej podstawie powstaje plan ochrony statku (SSP) lub plan ochrony obiektu portowego (PFSP). Plan opisuje m.in. kontrolę dostępu, strefy o ograniczonym dostępie, nadzór nad ładunkiem i procedury na każdym z trzech poziomów.

Statek przy nabrzeżu w porcie objętym kodeksem ISPS

Certyfikat ochrony statku (ISSC) i dokumenty na statku

Statek objęty kodeksem musi mieć Międzynarodowy certyfikat ochrony statku (International Ship Security Certificate, ISSC). Wydaje go administracja państwa bandery lub uznana organizacja ochrony po weryfikacji, że system ochrony i plan spełniają wymagania. Certyfikat jest ważny maksymalnie 5 lat i wymaga co najmniej jednej weryfikacji pośredniej w tym okresie.

Tymczasowy certyfikat wydaje się np. statkowi nowemu lub przejętemu przez nowego armatora. Jest ważny 6 miesięcy (albo krócej, do wydania pełnego certyfikatu) i nie można go przedłużyć.

Polska ustawa o ochronie żeglugi i portów morskich wymienia dokumenty, które statek ma na pokładzie, m.in. plan ochrony, certyfikat ochrony, zapis historii statku (Continuous Synopsis Record) oraz listę 10 ostatnich portów zawinięcia. Statki mają też system alertu o zagrożeniu ochrony (SSAS), który po uruchomieniu wysyła cichy sygnał na ląd, bez alarmu na pokładzie.

ISPS w praktyce transportu

Dla osób spoza żeglugi kodeks ISPS widać przede wszystkim przy wjeździe do portu. Obiekty portowe kontrolują dostęp do swojego terenu, więc kierowca odbierający lub dowożący ładunek przechodzi kontrolę przy wjeździe, a jego pojazd i ładunek mogą zostać sprawdzone. Szczegóły (np. wymagane dokumenty czy wcześniejsze zgłoszenie wjazdu) zależą od planu ochrony danego terminalu i obowiązującego poziomu ochrony, dlatego warto je sprawdzić u operatora terminalu przed wyjazdem.

Więcej o samym ładunku w żegludze i przewozach znajdziesz we wpisie cargo - definicja.

SLAWA nie wykonuje przewozów morskich. Jeśli potrzebujesz przewieźć towar busem lub autem dostawczym do 3,5 t, np. z terminalu do odbiorcy w Polsce lub w Europie - zobacz transport krajowy i transport międzynarodowy.

Najczęstsze pytania

ISPS - co to znaczy?

ISPS to skrót od International Ship and Port Facility Security Code, czyli Międzynarodowy kodeks ochrony statków i obiektów portowych. Ustala zasady ochrony statków i portów przed aktami bezprawnymi.

Od kiedy obowiązuje kodeks ISPS?

Kodeks przyjęto 12 grudnia 2002 r., a obowiązuje od 1 lipca 2004 r. jako część rozdziału XI-2 konwencji SOLAS.

Jakie statki muszą spełniać wymagania ISPS?

Statki pasażerskie i statki towarowe o pojemności brutto co najmniej 500 w żegludze międzynarodowej, ruchome platformy wiertnicze oraz obsługujące je obiekty portowe.

Ile poziomów ochrony przewiduje kodeks ISPS?

Trzy: poziom 1 (normalny, stały), poziom 2 (podwyższone ryzyko) i poziom 3 (zdarzenie prawdopodobne lub bezpośrednio grozi).

Kim jest oficer ochrony obiektu portowego?

To osoba (PFSO) odpowiedzialna za opracowanie, wdrożenie i aktualizację planu ochrony obiektu portowego oraz kontakt z oficerami ochrony statków i armatorów.

Zapytaj o bezpłatną wycenę

Odpowiadamy w dniu roboczym. Bez zobowiązań.

GDP ISO OCP 1 mln € Śledzenie GPS
Specjalista dostępny +48 733 806 806