System logistyczny to celowo zorganizowany i połączony zbiór elementów (podsystemów), takich jak zaopatrzenie, produkcja, transport i magazynowanie, razem z relacjami między nimi, które umożliwiają przepływ towarów, informacji i pieniędzy. Mówiąc prościej: to sposób, w jaki firma (albo kilka współpracujących firm) organizuje drogę towaru od dostawcy do klienta. System obejmuje ludzi, infrastrukturę, środki transportu, procedury i oprogramowanie.
Co to jest system logistyczny - podejście systemowe
W logistyce "systemowo" oznacza, że patrzymy na całość, a nie na pojedyncze działy. Tani transport nic nie da, jeśli przez niego rosną zapasy w magazynie albo spóźniają się dostawy do klientów. Dlatego system ocenia się po wyniku całego przepływu, a nie po koszcie jednego ogniwa.
Cechy, które odróżniają system logistyczny od luźnego zbioru działań:
- Celowość - system istnieje po to, żeby dostarczyć właściwy towar we właściwe miejsce i czas przy akceptowalnym koszcie.
- Powiązania - decyzja w jednym elemencie (np. wielkość zamówienia u dostawcy) wpływa na inne (magazyn, transport, płynność finansową).
- Hierarchia - system firmy składa się z podsystemów, a sam jest częścią większego systemu, np. łańcucha dostaw.
- Otwartość - system wymienia towary i informacje z otoczeniem: dostawcami, klientami, przewoźnikami, urzędami.
Elementy systemu logistycznego
Elementy systemu logistycznego dzieli się zwykle na dwa sposoby: według faz przepływu towaru (podsystemy fazowe) i według funkcji, które trzeba wykonać w każdej fazie (podsystemy funkcjonalne).
Podsystemy fazowe
| Podsystem | Czym się zajmuje | Przykładowe decyzje |
|---|---|---|
| Logistyka zaopatrzenia | dostarczenie surowców, materiałów i towarów od dostawców | wybór dostawców, wielkość i częstotliwość zamówień |
| Produktionslogistik | przepływ materiałów wewnątrz zakładu, między stanowiskami i magazynami | harmonogram produkcji, zapasy w toku, transport wewnętrzny |
| Logistyka dystrybucji | dostarczenie gotowych produktów do klientów | kanały sprzedaży, sieć magazynów, sposób dostawy |
W firmie handlowej nie ma fazy produkcji - towar przechodzi od zaopatrzenia od razu do dystrybucji, często przez magazyn i kompletację zamówień.
Podsystemy funkcjonalne
- Transport - przemieszczanie towarów między dostawcami, magazynami, zakładami i klientami (zobacz też: transport kołowy).
- Lagerung - przyjęcie, składowanie i wydanie towaru.
- Gospodarka zapasami - ustalenie, ile czego trzymać i kiedy zamawiać.
- Obsługa zamówień - przyjęcie zamówienia, kompletacja, wystawienie dokumentów.
- Verpackungen - zabezpieczenie towaru i dopasowanie go do palet, regałów i pojazdów.
- Przepływ informacji - zamówienia, stany magazynowe, statusy dostaw; bez nich pozostałe elementy nie działają razem.
Arten von Logistiksystemen
Najczęstsza klasyfikacja systemów logistycznych opiera się na zasięgu, czyli na tym, ile podmiotów obejmuje system.
| Rodzaj | Zasięg | Przykład |
|---|---|---|
| Mikrologistyczny | jedno przedsiębiorstwo | system logistyczny fabryki mebli |
| Metalogistyczny (łańcuch logistyczny) | kilka współpracujących firm | producent leków, hurtownia, przewoźnik i apteki |
| Makrologistyczny | gospodarka kraju lub regionu | sieci transportowe, systemy dystrybucji, infrastruktura informacyjna, gospodarka odpadami |
Systemy są zagnieżdżone: system logistyczny przedsiębiorstwa jest elementem systemu metalogistycznego, a oba wchodzą w skład systemu makrologistycznego. Więcej o tym, jak firmy łączą się w większe całości, przeczytasz w kategorii łańcuch dostaw.
System logistyczny przedsiębiorstwa - przykład
Przedsiębiorstwo produkcyjne
Weźmy producenta mebli. Jego system logistyczny wygląda tak:
- Zaopatrzenie - zamawia płyty, okucia i opakowania u kilku dostawców; dział zakupów pilnuje minimalnych stanów, żeby nie zatrzymać linii.
- Produktion - materiały trafiają z magazynu surowców na linie cięcia i montażu, a półprodukty czekają w buforach między stanowiskami.
- Magazyn wyrobów gotowych - spakowane meble czekają na wysyłkę, zamówienia są kompletowane według tras.
- Dystrybucja - duże partie jadą ciężarówkami do sklepów, pojedyncze zamówienia internetowe busem lub kurierem prosto do klienta.
- Informacja - system ERP łączy sprzedaż, produkcję i zakupy; magazyn pracuje w WMS, a transport planuje dział logistyki lub zewnętrzny spedytor.
Firma dystrybucyjna
Hurtownia farmaceutyczna nie produkuje, ale jej system jest równie rozbudowany: przyjmuje leki od producentów, przechowuje je w określonej temperaturze, kompletuje zamówienia aptek i szpitali i organizuje dostawy. Każdy etap musi być udokumentowany, bo dystrybucję leków regulują wytyczne Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej (GDP), które obejmują także transport.
Proces logistyczny a system logistyczny
Proces logistyczny to ciąg powiązanych działań, przez które przechodzi towar i towarzysząca mu informacja, np. zamówienie - kompletacja - załadunek - transport - dostawa - potwierdzenie odbioru. System logistyczny to "maszyna", w której te procesy się odbywają: ludzie, magazyny, pojazdy, procedury i oprogramowanie. Jeden system obsługuje wiele procesów naraz, np. przyjęcia dostaw, wysyłki do klientów i zwroty.
Systemy informatyczne w logistyce
Wyszukując "system logistyczny", wiele osób ma na myśli oprogramowanie. To tylko jeden z elementów systemu (podsystem informacyjny), ale dziś trudno bez niego działać. Najczęściej spotykane rodzaje:
| System | Do czego służy |
|---|---|
| ERP | zintegrowane zarządzanie firmą: zamówienia, zakupy, produkcja, finanse, stany magazynowe |
| WMS (Warehouse Management System) | zarządzanie magazynem: lokalizacje, przyjęcia, kompletacja, wydania, inwentaryzacja |
| TMS (Transport Management System) | planowanie i rozliczanie transportu: zlecenia, trasy, przewoźnicy, śledzenie dostaw |
| System logistyczno-spedycyjny | odmiana TMS dla firm spedycyjnych i przewoźników: zlecenia, dokumenty, faktury, rozliczenia z przewoźnikami |
| Telematyka i monitoring | lokalizacja pojazdów, a w chłodniach także zapis temperatury w czasie przewozu |
Dedykowany system logistyczny to oprogramowanie pisane lub mocno dostosowywane pod konkretną firmę. Ma sens, gdy procesy są nietypowe i gotowe programy wymagałyby wielu obejść. Wadą jest wyższy koszt wdrożenia i utrzymania. Przy wyborze ważna jest integracja: ERP, WMS i TMS powinny wymieniać dane automatycznie (np. przez API lub EDI), inaczej pracownicy przepisują je ręcznie, a to źródło błędów.
Jak zaprojektować system logistyczny
- Określ cel i poziom obsługi - np. dostawa w ciągu 2 dni roboczych do 95% klientów. Bez tego nie da się porównać wariantów.
- Opisz przepływy - jakie towary, w jakich ilościach, skąd i dokąd, z jaką sezonowością.
- Zdecyduj o strukturze - liczba i lokalizacja magazynów, własny transport czy zewnętrzny, rola spedytora.
- Dobierz narzędzia - oprogramowanie, wyposażenie magazynu, rodzaj pojazdów.
- Ustal mierniki i kontroluj - system trzeba regularnie mierzyć i poprawiać.
O tym, jak połączyć te decyzje w spójny plan, piszemy w tekście o strategiach logistycznych w firmie.
Mierniki działania systemu logistycznego
System logistyczny szuka równowagi między kosztem a poziomem obsługi klienta. Typowe wskaźniki:
- Koszty logistyki - transport, magazynowanie, obsługa zamówień, koszt utrzymania zapasu.
- Pünktlichkeit der Lieferungen - odsetek dostaw zrealizowanych w uzgodnionym czasie.
- Kompletność zamówień - odsetek zamówień dostarczonych bez braków i pomyłek.
- Czas realizacji zamówienia - od złożenia zamówienia do dostawy.
- Rotacja zapasów - jak szybko zapas zamienia się w sprzedaż.
Transport w systemie logistycznym
Transport łączy wszystkie podsystemy, a jego wybór zależy od wielkości i rodzaju ładunku. Przy mniejszych, pilnych lub wrażliwych przesyłkach wiele firm korzysta z busów i aut dostawczych do 3,5 t, bo jeden ładunek jedzie jednym autem bez przeładunków. SLAWA sp. z o.o. wykonuje takie przewozy po Polsce i do krajów Europy, także w kontrolowanej temperaturze i dla branży farmaceutycznej zgodnie z GDP. Jeśli potrzebujesz pilnej dostawy w ramach swojego łańcucha dostaw - zobacz Expresstransport lub Pharmatransport.
Najczęstsze pytania
Co to jest system logistyczny w prostych słowach?
To uporządkowany sposób, w jaki firma organizuje drogę towaru od dostawcy do klienta: kto zamawia, gdzie towar czeka, czym jedzie i jak przepływa informacja. Obejmuje ludzi, magazyny, pojazdy, procedury i oprogramowanie.
Jakie są elementy systemu logistycznego?
Według faz: zaopatrzenie, produkcja i dystrybucja. Według funkcji: transport, magazynowanie, gospodarka zapasami, obsługa zamówień, opakowania oraz przepływ informacji.
Jakie są rodzaje systemów logistycznych?
Ze względu na zasięg wyróżnia się systemy mikrologistyczne (jedna firma), metalogistyczne (łańcuch współpracujących firm) i makrologistyczne (gospodarka kraju lub regionu).
Czym różni się proces logistyczny od systemu logistycznego?
Proces to ciąg działań, przez które przechodzi towar, np. od zamówienia do dostawy. System to cała organizacja i zasoby, w których te procesy się odbywają.
Czy system logistyczny to program komputerowy?
Nie tylko. Oprogramowanie (ERP, WMS, TMS) jest podsystemem informacyjnym, ale system logistyczny obejmuje też fizyczny przepływ towarów, infrastrukturę i ludzi.
Zapytaj o bezpłatną wycenę
Odpowiadamy w dniu roboczym. Bez zobowiązań.

