Warunki chłodnicze w transporcie to utrzymanie przez cały przewóz - od załadunku do rozładunku - temperatury ładunku nie wyższej niż wymagana dla danego produktu. Dla żywności w przewozach międzynarodowych maksymalne temperatury określa umowa ATP: np. +6°C dla nabiału i pasteryzowanego mleka, +4°C dla drobiu, -18°C dla mrożonek i -20°C dla lodów. Dla leków zakres podaje producent, a transport musi go dotrzymać zgodnie z Dobrą Praktyką Dystrybucyjną (GDP).
Poniżej znajdziesz tabelę temperatur dla grup towarów, wyjaśnienie, czym jest transport w temperaturze kontrolowanej, jak dobrać pojazd chłodniczy i jak rejestruje się temperaturę w łańcuchu chłodniczym.
Transport w temperaturze kontrolowanej - co to znaczy
Transport w temperaturze kontrolowanej to przewóz, w którym temperatura w przestrzeni ładunkowej jest ustawiona na określony zakres, utrzymywana przez urządzenie chłodnicze (lub grzewcze) i zapisywana w czasie jazdy. Obejmuje trzy typowe przedziały:
- mrożenie - ok. -18°C i niżej (mrożonki, lody),
- chłodzenie - zwykle od 0 do kilku stopni powyżej zera (mięso, nabiał, część leków),
- temperatura kontrolowana "pokojowa" - np. +15 do +25°C (leki i produkty, które nie mogą się przegrzać ani zmarznąć).
Ciąg chłodniczy (łańcuch chłodniczy) to cała droga produktu w kontrolowanej temperaturze: chłodnia producenta, załadunek, transport, ewentualny przeładunek i magazyn odbiorcy. Przerwa w dowolnym ogniwie może zepsuć towar, nawet jeśli sam przejazd był prawidłowy.

Temperatury transportu żywności według ATP
Umowa ATP (Umowa o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu do tych przewozów) obowiązuje w przewozach drogowych i kolejowych, w których załadunek i rozładunek odbywają się w dwóch różnych państwach. Podane wartości to temperatury maksymalne - w żadnym punkcie ładunku temperatura nie może być wyższa przy załadunku, w czasie przewozu i przy rozładunku.
Żywność schłodzona (załącznik 3 ATP)
| Produkt | Temperatura maksymalna |
|---|---|
| Surowe mleko | +6°C (przy odbiorze z gospodarstwa do bezpośredniej obróbki do +10°C) |
| Mięso czerwone i gruba dziczyzna | +7°C |
| Produkty mięsne, mleko pasteryzowane, masło, świeży nabiał (jogurt, kefir, śmietana, świeży ser), gotowe dania, krojone surowe warzywa gotowe do spożycia, produkty rybne | +6°C lub temperatura podana na etykiecie albo w dokumentach przewozowych |
| Drób, króliki, dziczyzna inna niż gruba | +4°C |
| Czerwone podroby | +3°C |
| Mięso mielone | +2°C lub temperatura z etykiety albo dokumentów |
| Nieprzetworzone ryby, mięczaki i skorupiaki | na topniejącym lodzie lub w temperaturze topniejącego lodu |
Przy towarach schłodzonych ATP wymaga też, żeby ładunek nigdzie nie zamarzał - temperatury nie ustawia się więc "jak najniżej", tylko w przedziale między zamarzaniem a wartością maksymalną.
Żywność mrożona (załącznik 2 ATP)
| Produkt | Temperatura maksymalna |
|---|---|
| Lody | -20°C |
| Ryby mrożone i głęboko mrożone, produkty rybne, mięczaki, skorupiaki i wszystkie inne artykuły głęboko mrożone | -18°C |
| Pozostałe artykuły zamrożone (z wyjątkiem masła) | -12°C |
| Masło mrożone | -10°C |
Jaka jest dopuszczalna temperatura w trakcie dostawy?
Dla żywności schłodzonej temperatura nie może przekroczyć wartości z tabeli przez cały przewóz i rozładunek. Dla mrożonek ATP dopuszcza jeden wyjątek: przy niektórych czynnościach, np. odszranianiu parownika, temperatura powierzchni produktu w części ładunku może krótko wzrosnąć, ale nie więcej niż o 3°C ponad wartość z tabeli.
Jeśli drzwi trzeba otworzyć, np. do kontroli, najpierw należy się upewnić, że nie narazi to ładunku na warunki niezgodne z ATP.
Transport nabiału w chłodni
Mleko pasteryzowane, masło, jogurty, kefiry, śmietana i świeże sery przewozi się w temperaturze nie wyższej niż +6°C albo niższej, jeśli tak podaje producent na etykiecie lub w dokumentach. Surowe mleko ma limit +6°C, z wyjątkiem odbioru z gospodarstwa do bezpośredniej obróbki (do +10°C). Masło mrożone wozi się w -10°C lub niżej.
W praktyce do nabiału stosuje się chłodnię z zakresem 0 do +8°C, ustawioną tak, by produkt nie zamarzł i nie przekroczył limitu z etykiety.
Transport warzyw i owoców w chłodniach
Całe, nieprzetworzone owoce i warzywa nie mają w ATP wyznaczonej temperatury - umowa obejmuje tylko surowe warzywa rozdrobnione lub pokrojone, gotowe do spożycia (do +6°C). Temperaturę przewozu świeżych owoców i warzyw ustala nadawca dla konkretnego produktu i podaje w zleceniu. Różne gatunki mają różne wymagania, dlatego nie należy łączyć w jednej chłodni produktów o odmiennych zakresach temperatur.
Leki i produkty farmaceutyczne
Dla leków wymaganą temperaturę określa producent - na opakowaniu lub w specyfikacji. Rozporządzenie w sprawie Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej wymaga, żeby transport utrzymał te warunki, a każde odchylenie było niezwłocznie zgłoszone. Pojazdy z regulowaną temperaturą muszą mieć wykonane mapowanie temperatury z uwzględnieniem pór roku, a sprzęt do pomiaru temperatury musi być kalibrowany co najmniej raz w roku. Więcej w opisie transporte farmacéutico.
Pojazdy chłodnicze w transporcie żywności - klasy ATP
ATP dzieli pojazdy chłodnicze (z mechanicznym urządzeniem chłodniczym) na klasy według temperatury, jaką urządzenie potrafi utrzymać wewnątrz przy temperaturze zewnętrznej +30°C:
| Klasa | Temperatura wewnątrz | Do czego się nadaje |
|---|---|---|
| A | dowolna stała od +12°C do 0°C | towary schłodzone |
| B | dowolna stała od +12°C do -10°C | towary schłodzone, masło mrożone |
| C | dowolna stała od +12°C do -20°C | towary schłodzone i mrożone, w tym lody |
| D | nie wyższa niż 0°C | towary przewożone w 0°C lub niżej |
| E | nie wyższa niż -10°C | masło mrożone |
| F | nie wyższa niż -20°C | mrożonki i lody |
Klasa jest wpisana w świadectwo ATP i oznaczona na pojeździe (np. FRC = chłodnia ze wzmocnioną izolacją, klasa C). Pojazd o wyższej klasie, np. C, może wozić zarówno towar schłodzony, jak i mrożony.
Rejestracja temperatury w łańcuchu chłodniczym
Przy przewozie głęboko mrożonej żywności przeznaczonej do spożycia ATP wymaga, żeby pojazd miał przyrząd do pomiaru i rejestracji temperatury powietrza. Rejestrator musi spełniać normę EN 12830 i być okresowo sprawdzany według EN 13486, a zapisy temperatury - opatrzone datą - przewoźnik przechowuje co najmniej rok.
Przy lekach zapis temperatury z transportu udostępnia się odbiorcy na jego żądanie. W praktyce to wydruk z rejestratora albo plik z systemu monitoringu, który pokazuje temperaturę przez cały czas przewozu.
Załadunek i rozładunek - najsłabsze ogniwo
- Chłodnię schładza się do zadanej temperatury przed załadunkiem.
- Towar powinien mieć właściwą temperaturę już w chwili załadunku - przewoźnik może ją sprawdzić i odnotować.
- Ładunek układa się tak, żeby powietrze mogło krążyć wokół palet.
- Drzwi otwiera się tylko na czas załadunku i rozładunku.
Chłodnie busowe do 3,5 t
SLAWA przewozi towary w kontrolowanej temperaturze busami i autami dostawczymi do 3,5 t: chłodnie 0 do +8°C, +15 do +25°C oraz mroźnie -20 do -18°C, po Polsce i do 31 krajów Europy, bez przeładunków. Szczegóły w zakładce transporte refrigerado.
Najczęstsze pytania
W jakiej temperaturze przewozi się nabiał?
Według ATP mleko pasteryzowane, masło i świeży nabiał przewozi się w temperaturze nie wyższej niż +6°C lub w temperaturze podanej na etykiecie. Surowe mleko - do +6°C, a przy odbiorze z gospodarstwa do bezpośredniej obróbki do +10°C.
W jakiej temperaturze przewozi się mrożonki?
Głęboko mrożoną żywność i ryby w -18°C lub niżej, lody w -20°C, pozostałe zamrożone artykuły w -12°C, a masło mrożone w -10°C.
Czym jest transport w temperaturze kontrolowanej?
To przewóz w pojeździe, w którym temperatura jest ustawiona na określony zakres, utrzymywana przez agregat i rejestrowana w czasie jazdy. Dotyczy zarówno mrożenia i chłodzenia, jak i utrzymania temperatury "pokojowej", np. +15 do +25°C.
Jaka jest dopuszczalna temperatura w chłodni podczas dostawy?
Temperatura ładunku nie może przekroczyć wartości maksymalnej dla danego produktu przy załadunku, w czasie jazdy i przy rozładunku. Dla mrożonek ATP dopuszcza krótki wzrost temperatury powierzchni części ładunku o maksymalnie 3°C, np. przy odszranianiu parownika.
Czy owoce i warzywa trzeba przewozić w chłodni?
ATP nie wymaga tego dla całych, nieprzetworzonych owoców i warzyw - temperaturę ustala nadawca. Chłodni wymagają natomiast pokrojone surowe warzywa gotowe do spożycia (do +6°C).
Zapytaj o bezpłatną wycenę
Odpowiadamy w dniu roboczym. Bez zobowiązań.

