TEN-T (Trans-European Transport Network), czyli transeuropejska sieć transportowa, to unijna polityka i sieć najważniejszych linii kolejowych, dróg, śródlądowych dróg wodnych, morskich szlaków żeglugi bliskiego zasięgu, portów, lotnisk i terminali w państwach UE. Jej zasady określa rozporządzenie (UE) 2024/1679, które ustala wspólne standardy dla tej infrastruktury i terminy jej ukończenia: 2030, 2040 i 2050.
Co to jest sieć TEN-T?
Sieć TEN-T to nie jedna inwestycja, tylko wspólna mapa infrastruktury, którą państwa UE rozbudowują według tych samych wymagań. Chodzi o to, żeby pociąg, ciężarówka czy statek mogły przejechać przez kilka krajów bez "wąskich gardeł": brakujących odcinków, różnych systemów sterowania ruchem kolejowym czy dróg o niższym standardzie na granicy.
Sieć łączy tzw. węzły: miasta (węzły miejskie), porty morskie i śródlądowe, lotniska oraz terminale przeładunkowe. Unia współfinansuje inwestycje leżące na tej sieci, głównie z instrumentu "Łącząc Europę" (CEF).

Rozporządzenie (UE) 2024/1679 - co się zmieniło
Obecne zasady wprowadziło rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1679 z 13 czerwca 2024 r. w sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci transportowej. Zostało opublikowane 28 czerwca 2024 r., weszło w życie 18 lipca 2024 r. i uchyliło wcześniejsze rozporządzenie (UE) nr 1315/2013.
Najważniejsze zmiany w porównaniu z poprzednimi wytycznymi:
- dodano pośredni etap - rozszerzoną sieć bazową z terminem na 2040 r.,
- połączono dawne korytarze sieci bazowej z kolejowymi korytarzami towarowymi w 9 europejskich korytarzy transportowych,
- zaostrzono wymagania techniczne, m.in. dla kolei towarowej i dla dróg (parkingi dla kierowców ciężarówek),
- węzły miejskie mają do końca 2027 r. przyjąć plan zrównoważonej mobilności miejskiej (SUMP),
- po agresji Rosji na Ukrainę korytarze przedłużono w stronę Ukrainy i Mołdawii, a większą wagę zyskała mobilność wojskowa, czyli infrastruktura o podwójnym zastosowaniu: cywilnym i wojskowym.
Trzy warstwy sieci TEN-T i terminy
| Warstwa | Termin ukończenia | Co obejmuje |
|---|---|---|
| Sieć bazowa (core network) | 31 grudnia 2030 r. | najważniejsze połączenia i węzły o największym znaczeniu dla UE |
| Rozszerzona sieć bazowa (extended core network) | 31 grudnia 2040 r. | kolejne połączenia o strategicznym znaczeniu, uzupełniające sieć bazową |
| Sieć kompleksowa (comprehensive network) | 31 grudnia 2050 r. | pozostała część sieci, zapewniająca dostęp do wszystkich regionów UE |
Europejskie korytarze transportowe
Rozporządzenie 2024/1679 wyznacza 9 europejskich korytarzy transportowych. Służą one do koordynacji inwestycji w sieci bazowej i rozszerzonej bazowej, a każdy ma swojego europejskiego koordynatora.
| Korytarz | Czy przebiega przez Polskę |
|---|---|
| Atlantycki | nie |
| Morze Bałtyckie - Morze Adriatyckie | tak |
| Śródziemnomorski | nie |
| Morze Północne - Morze Bałtyckie | tak |
| Morze Bałtyckie - Morze Czarne - Morze Egejskie | tak |
| Bałkany Zachodnie - Wschodnia część Morza Śródziemnego | nie |
| Morze Północne - Ren - Morze Śródziemne | nie |
| Ren - Dunaj | nie |
| Skandynawia - Morze Śródziemne | nie |
Oprócz korytarzy Komisja Europejska wskazuje dwa priorytety horyzontalne: europejską przestrzeń morską (dawne "autostrady morskie") oraz ERTMS, czyli wspólny europejski system sterowania ruchem kolejowym.
TEN-T w Polsce
Przez Polskę przebiegają trzy europejskie korytarze transportowe:
- Morze Bałtyckie - Morze Adriatyckie - łączy polskie porty (Gdańsk, Gdynia, Szczecin, Świnoujście) przez centralną i południową Polskę z portami nad Adriatykiem.
- Morze Północne - Morze Bałtyckie - biegnie m.in. osią Berlin - Poznań - Warszawa w stronę państw bałtyckich; jego ważną częścią jest Rail Baltica.
- Morze Bałtyckie - Morze Czarne - Morze Egejskie - nowy korytarz biegnący wzdłuż wschodniej granicy UE. W Polsce jego drogową osią jest Via Carpatia (droga ekspresowa S19), a do korytarza należy też odcinek Rail Baltica od granicy z Litwą do Białegostoku.
Za politykę TEN-T w Polsce odpowiada Ministerstwo Infrastruktury. To, czy dana droga lub linia kolejowa należy do sieci TEN-T, ma praktyczne znaczenie: od tego zależy m.in. możliwość dofinansowania z CEF i wymagania, które inwestycja musi spełnić.
Wymagania techniczne - co oznaczają dla transportu
Rozporządzenie ustala standardy, które infrastruktura ma osiągnąć w wyznaczonych terminach. Najczęściej omawiane:
| Obszar | Wymaganie |
|---|---|
| Kolej towarowa | możliwość prowadzenia pociągów o długości 740 m |
| Kolej pasażerska | minimalna prędkość linii 160 km/h dla pociągów pasażerskich na liniach sieci bazowej i rozszerzonej bazowej |
| Kolej - granice | średni czas postoju pociągów towarowych na granicy między państwami nie powinien przekraczać 25 minut |
| Drogi | bezpieczne i chronione parkingi dla ciężarówek średnio nie rzadziej niż co 150 km w sieci bazowej i rozszerzonej bazowej |
| Drogi | osobne jezdnie dla każdego kierunku ruchu, rozdzielone pasem dzielącym |
| Lotniska | duże lotniska (ponad 12 mln pasażerów rocznie) mają mieć połączenie kolejowe do końca 2040 r. |
Dla firm przewozowych, także tych jeżdżących busami i autami dostawczymi, najbardziej odczuwalne są lepsze drogi tranzytowe i krótszy czas przejazdu przez granice. Rozwój kolei i żeglugi ma z kolei przejąć część długodystansowych przewozów masowych.
Finansowanie TEN-T
Głównym unijnym źródłem pieniędzy na sieć TEN-T jest instrument "Łącząc Europę" (Connecting Europe Facility, CEF). W latach 2021-2027 jego część transportowa ma budżet ok. 25,8 mld euro. Konkursy prowadzi agencja wykonawcza CINEA. Inwestycje TEN-T są też finansowane z funduszy spójności, budżetów krajowych oraz kredytów, m.in. z Europejskiego Banku Inwestycyjnego.
Jeśli wozisz towar po Polsce i Europie i potrzebujesz przewozu busem bez przeładunków - zobacz transporte internacional SLAWA.
Najczęstsze pytania
Co to jest TEN-T?
TEN-T to transeuropejska sieć transportowa - unijna sieć najważniejszych dróg, linii kolejowych, dróg wodnych, portów, lotnisk i terminali, rozwijana według wspólnych standardów. Jej zasady określa rozporządzenie (UE) 2024/1679.
Jakie rozporządzenie reguluje sieć TEN-T?
Rozporządzenie (UE) 2024/1679 z 13 czerwca 2024 r., które weszło w życie 18 lipca 2024 r. Zastąpiło ono rozporządzenie (UE) nr 1315/2013.
Ile jest korytarzy TEN-T?
Jest 9 europejskich korytarzy transportowych. Przez Polskę przebiegają trzy: Bałtyk - Adriatyk, Morze Północne - Bałtyk oraz Bałtyk - Morze Czarne - Morze Egejskie.
Do kiedy ma powstać sieć TEN-T?
Sieć bazowa do końca 2030 r., rozszerzona sieć bazowa do końca 2040 r., a sieć kompleksowa do końca 2050 r.
Czy Via Carpatia należy do TEN-T?
Tak. Via Carpatia, w Polsce droga ekspresowa S19, jest osią drogową korytarza Morze Bałtyckie - Morze Czarne - Morze Egejskie.
Zapytaj o bezpłatną wycenę
Odpowiadamy w dniu roboczym. Bez zobowiązań.

