Karton jest zgnieciony, paleta przechyłem, a towar nie nadaje się do sprzedaży. Kto za to zapłaci: przewoźnik, ubezpieczyciel, a może nadawca? Odpowiedź zależy od tego, kto ponosi odpowiedzialność, jakie jest ubezpieczenie i czy w porę zgłosisz szkodę. Poniżej wyjaśniamy różnicę między OCP przewoźnika a ubezpieczeniem cargo, limity odszkodowania i kroki po odkryciu szkody. To opracowanie informacyjne, nie porada prawna.
Kto odpowiada za uszkodzony towar w transporcie
Za towar od przyjęcia do wydania odpowiada przewoźnik, o ile szkoda nie wynika z okoliczności, za które odpowiada nadawca lub odbiorca, np. z wadliwego opakowania lub złego załadunku. W transporcie krajowym zasady określa Prawo przewozowe i umowa przewozu, a w międzynarodowym Konwencja CMR. Spedytor odpowiada za wybór przewoźnika i organizację przewozu, więc przy szkodzie liczy się, kto faktycznie wykonywał przewóz i co wynika z umowy.
OCP przewoźnika – co obejmuje i czego nie
OCP to ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika. Chroni przewoźnika przed roszczeniami, gdy to on odpowiada za uszkodzenie, ubytek lub utratę towaru. Polisa wypłaca pieniądze wtedy, gdy przewoźnikowi można przypisać odpowiedzialność, i tylko do ustawowych oraz umownych limitów. Suma gwarancyjna polisy (np. 1 mln euro) to nie to samo co limit odszkodowania za konkretną przesyłkę: ten ustalają przepisy i umowa.
SLAWA sp. z o.o. posiada ubezpieczenie OCP do 1 mln euro. Dla zleceniodawcy to ważna informacja, ale nie zastępuje dopasowania ochrony do wartości towaru.
Limity odpowiedzialności przewoźnika
- Transport międzynarodowy (CMR): odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie towaru jest ograniczone do 8,33 jednostki rozrachunkowej (SDR) za kilogram brakującej masy brutto (art. 23 ust. 3 Konwencji CMR). Kwotę przelicza się na walutę według kursu SDR Międzynarodowego Funduszu Walutowego.
- Transport krajowy: o odszkodowaniu decydują Prawo przewozowe i umowa. Ustawowe ograniczenia wysokości odszkodowania nie obowiązują, gdy szkoda wynikła z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa przewoźnika (art. 86).
Limit na kilogram bywa niższy niż wartość towaru, zwłaszcza przy elektronice, lekach i innych drogich, lekkich przesyłkach. Wtedy sprawdza się ubezpieczenie cargo.
Ubezpieczenie cargo – kiedy warto dokupić
Ubezpieczenie cargo chroni sam towar, niezależnie od winy przewoźnika. Wykupuje je zwykle nadawca albo odbiorca (zależnie od warunków dostawy, np. Incoterms) i obejmuje szkodę do wartości ładunku. Warto je rozważyć, gdy:
- wartość towaru jest wyższa niż limit z OCP lub CMR,
- przewozisz towar delikatny, drogi albo trudny do odtworzenia,
- chcesz, żeby wypłata nie zależała od ustalenia winy przewoźnika,
- klient lub umowa tego wymagają.
Zakres, wyłączenia i franszyzy zależą od ubezpieczyciela, więc przeczytaj ogólne warunki ubezpieczenia przed zakupem.
Odbiór towaru – zastrzeżenia i terminy
Najważniejsza zasada: sprawdź przesyłkę przy odbiorze, w obecności kierowcy.
- Szkoda widoczna: wpisz zastrzeżenia na liście przewozowym (CMR lub krajowym) i sporządź protokół. Przyjęcie przesyłki bez zastrzeżeń może wygasić roszczenia (art. 76 Prawa przewozowego).
- Szkoda ukryta: w transporcie krajowym zażądaj ustalenia stanu przesyłki niezwłocznie po odkryciu szkody, nie później niż w ciągu 7 dni od odbioru. W międzynarodowym zastrzeżenia składa się na piśmie w ciągu 7 dni od wydania towaru, nie licząc niedziel i świąt (art. 30 CMR).
- Reklamacja: zgłoś ją przewoźnikowi na piśmie. W transporcie krajowym roszczenia przedawniają się po roku, a w CMR zwykle także po roku.
Protokół szkody – co powinien zawierać
Nie ma jednego obowiązkowego wzoru, ale dobry protokół ma te elementy:
- data, godzina i miejsce sporządzenia,
- dane nadawcy, odbiorcy i przewoźnika oraz kierowcy,
- numer listu przewozowego, zlecenia lub faktury,
- opis towaru: rodzaj, liczba sztuk, waga,
- opis uszkodzeń: które sztuki, jakie zniszczenia, stan opakowania i plomb,
- przypuszczalną przyczynę (jeśli jest znana) i zastrzeżenia składane przez odbiorcę,
- zdjęcia z oznaczoną datą,
- podpisy stron i liczbę egzemplarzy dla każdej ze stron.
W transporcie krajowym osoba uprawniona ma prawo wpisać zastrzeżenia do protokołu i otrzymać jego egzemplarz bezpłatnie (art. 74 Prawa przewozowego). Zdjęcia robisz przed przepakowaniem towaru.
Jak zgłosić szkodę krok po kroku
- Nie wyrzucaj opakowań i nie naprawiaj towaru, zrób zdjęcia z kilku stron.
- Wpisz zastrzeżenia na liście przewozowym i sporządź protokół z kierowcą.
- Zgłoś szkodę przewoźnikowi na piśmie, dołącz protokół, zdjęcia, fakturę i dokument przewozowy.
- Jeśli masz cargo, zgłoś szkodę także ubezpieczycielowi w terminie z ogólnych warunków.
- Zachowaj dokumentację i terminy: w transporcie krajowym przewoźnik ma 3 miesiące na odpowiedź na reklamację, w międzynarodowym odpowiadają przepisy CMR.
Jak sprawdzić przewoźnika przed zleceniem
- poproś o aktualną polisę OCP i sprawdź sumę gwarancyjną,
- zapytaj o licencję lub zezwolenie, jeśli są wymagane,
- ustal, czy możesz śledzić przesyłkę (GPS),
- sprawdź, jak firma zabezpiecza ładunek: pasy, narożniki, maty antypoślizgowe (więcej w artykule o zabezpieczeniu ładunku).
Szczegóły dokumentów przewozowych znajdziesz w poradnikach o Konwencji CMR i o liście przewozowym w kraju.
FAQ
Czy OCP przewoźnika pokrywa pełną wartość towaru?
Nie zawsze. OCP wypłaca odszkodowanie w granicach odpowiedzialności przewoźnika, w CMR to 8,33 SDR za kilogram. Jeśli towar jest wart więcej, rozważ ubezpieczenie cargo.
Kto powinien kupić ubezpieczenie cargo?
Zwykle ten, kto ponosi ryzyko utraty towaru według warunków dostawy: nadawca albo odbiorca. Ustalcie to w umowie sprzedaży lub zleceniu transportowym.
W jakim terminie zgłosić szkodę ukrytą?
W transporcie krajowym najpóźniej w ciągu 7 dni od odbioru, w CMR w ciągu 7 dni od wydania, nie licząc niedziel i świąt. Im szybciej, tym łatwiej udowodnić, że szkoda powstała w transporcie.
Czy odpowiedzialność przewoźnika ma limity?
Tak, w CMR 8,33 SDR za kilogram, a w kraju obowiązują ograniczenia wynikające z przepisów i umowy. Limity nie obowiązują przy winie umyślnej lub rażącym niedbalstwie przewoźnika.
Masz pytania o transport i ubezpieczenie ładunku?
Przy zleceniu możesz zapytać o zakres naszego ubezpieczenia OCP do 1 mln euro i sposób zabezpieczenia ładunku. Zobacz usługi transportowe SLAWA lub napisz do nas.
Zapytaj o bezpłatną wycenę
Odpowiadamy w dniu roboczym. Bez zobowiązań.
