Über uns

SLAWA sp. z o.o. - Naszą misją jest zapewnienie najwyższej jakości usług transportowych, gwarantujących bezpieczeństwo i terminowość dostaw.

Kontakt

Jakie uprawnienia do przewozu leków? Wymagania GDP i certyfikaty

Gemini_Generated_Image_mz4r4dmz4r4dmz4r (1)

Jakie uprawnienia do przewozu leków? Wymagania GDP i certyfikaty

Firma, która przewozi leki na zlecenie hurtowni lub producenta, nie potrzebuje osobnego zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego - takie zezwolenie musi mieć hurtownia. Przewoźnik musi natomiast spełniać wymagania Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej (GDP) dotyczące transportu, a zleceniodawca ma obowiązek to sprawdzić, m.in. przez audyt. Certyfikat GDP dla firmy transportowej jest dobrowolny i wydają go jednostki certyfikujące, nie urząd.

Poniżej rozpisujemy, kto w łańcuchu dostaw leków potrzebuje jakich uprawnień, czego GDP wymaga od transportu i kierowcy oraz co jest obowiązkiem prawnym, a co standardem rynkowym. O tym, jakie podmioty w ogóle mogą przewozić leki, piszemy osobno w tekście kto może przewozić leki.

Uprawnienia w łańcuchu dostaw leków - kto potrzebuje czego

Podmiot Co musi mieć Podstawa
Pharmazeutischer Großhändler zezwolenie GIF na prowadzenie hurtowni, Osoba Odpowiedzialna, spełnienie wymagań GDP art. 74 i 77 Prawa farmaceutycznego
Hurtownia obracająca środkami odurzającymi lub psychotropowymi dodatkowe zezwolenie określone w odrębnych przepisach art. 74 ust. 5 Prawa farmaceutycznego
Przewoźnik działający na zlecenie pisemna umowa ze zleceniodawcą, warunki zgodne z rozdziałem 9 GDP, zgoda na audyty rozdział 7 i 9 rozporządzenia o GDP
Kierowca prawo jazdy odpowiedniej kategorii, udokumentowane szkolenie z GDP ustawa o kierujących pojazdami, pkt 2.4 rozporządzenia o GDP
Przewoźnik towarów niebezpiecznych (jeśli produkt podlega ADR) spełnienie wymagań umowy ADR dla danego towaru umowa ADR

GDP w transporcie - co to jest

GDP (Good Distribution Practice, Dobra Praktyka Dystrybucyjna) to zbiór wymagań, które mają zapewnić, że lek dociera do odbiorcy w niezmienionej jakości: we właściwej temperaturze, nieuszkodzony i bez ryzyka podmiany na produkt sfałszowany. W Unii Europejskiej opisują je wytyczne GDP z 2013 roku (2013/C 343/01), a w Polsce - rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2015 r. w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej, wydane na podstawie art. 79 Prawa farmaceutycznego.

Rozporządzenie formalnie dotyczy hurtowni i pośredników w obrocie lekami. Przewoźnik podlega mu pośrednio: hurtownia odpowiada przed inspekcją farmaceutyczną także za transport, który zleca, więc przenosi wymagania na przewoźnika umową.

Certyfikat GDP - obowiązkowy czy dobrowolny?

Główny Inspektorat Farmaceutyczny kontroluje hurtownie - inspekcje odbywają się w odstępach nie dłuższych niż 5 lat, a raport z inspekcji zawiera opinię o spełnianiu wymagań GDP (art. 76b Prawa farmaceutycznego). Firmy, które wyłącznie przewożą leki, nie dostają od urzędu ani zezwolenia, ani urzędowego certyfikatu GDP.

Certyfikat GDP, którym posługują się przewoźnicy, wydaje prywatna jednostka certyfikująca po audycie. Nie jest wymagany przez prawo, ale w praktyce hurtownie i producenci często o niego pytają, bo ułatwia im ocenę przewoźnika. Nie zastępuje jednak audytu, który zleceniodawca i tak powinien przeprowadzić.

Jak przewoźnik przygotowuje się do certyfikacji

  • spisuje procedury: kontrola temperatury, postępowanie przy odchyleniach, czyszczenie pojazdów, reklamacje i zwroty, dostawy poza godzinami pracy,
  • przygotowuje pojazdy: mapowanie temperatury, kalibracja rejestratorów,
  • szkoli personel i dokumentuje szkolenia,
  • przechodzi audyt jednostki certyfikującej, a potem audyty u klientów.

Wymagania GDP wobec transportu leków

Rozdział 9 rozporządzenia o GDP opisuje, czego wymaga się od transportu. Najważniejsze punkty:

  • w czasie przewozu utrzymuje się warunki przechowywania określone przez producenta lub podane na opakowaniu zbiorczym,
  • każde odchylenie, np. wahania temperatury albo uszkodzenie produktu, niezwłocznie zgłasza się zleceniodawcy i odbiorcy; musi istnieć procedura postępowania w takich sytuacjach,
  • pojazdy i sprzęt muszą nadawać się do przewozu leków; obowiązują pisemne procedury ich używania, konserwacji i czyszczenia,
  • trasy dostaw ocenia się pod kątem ryzyka, żeby ustalić, kiedy potrzebna jest kontrola temperatury,
  • sprzęt do monitorowania temperatury w pojazdach jest konserwowany i kalibrowany przynajmniej raz w roku,
  • w pojazdach z regulowaną temperaturą wykonuje się mapowanie temperatury w reprezentatywnych warunkach, z uwzględnieniem pór roku,
  • na żądanie odbiorcy przewoźnik udostępnia zapis temperatury z transportu,
  • leki dostarcza się na adres ze specyfikacji, do pomieszczeń odbiorcy i pod jego nadzorem - nie zostawia się ich w innym miejscu,
  • przy przeładunku lub postoju w komorze przeładunkowej monitoruje się temperaturę i zabezpieczenie, a czas takiego postoju ogranicza do minimum.

Mapowanie temperatury i rejestratory

Mapowanie to pomiar temperatury w wielu punktach przestrzeni ładunkowej, który pokazuje, czy w każdym miejscu skrzyni utrzymuje się wymagany zakres - także latem i zimą. Rejestrator zapisuje temperaturę w czasie jazdy, a wydruk lub plik z zapisem jest dowodem dla odbiorcy, że lek nie był narażony na niewłaściwe warunki.

ATP a przewóz leków

Umowa ATP dotyczy międzynarodowego przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych, a nie leków. Świadectwo ATP pojazdu chłodniczego może być pomocne jako potwierdzenie jego parametrów, ale dla leków liczy się kwalifikacja pojazdu i mapowanie temperatury według GDP.

Czy kierowca potrzebuje uprawnień do przewozu leków?

Nie ma osobnego "prawa jazdy na leki". Kierowca musi mieć prawo jazdy kategorii odpowiedniej do pojazdu - kategoria B uprawnia do kierowania pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t. Wymagania wynikają z GDP: personel, który zajmuje się dystrybucją leków, przechodzi szkolenie wstępne i szkolenia ciągłe według pisemnego programu, a szkolenia są dokumentowane.

Z wymagań rozdziału 9 wynika, że kierowca powinien umieć obsłużyć urządzenie chłodnicze i rejestrator, wiedzieć, jak postąpić przy odchyleniu temperatury, i dostarczyć leki tylko do odbiorcy wskazanego w specyfikacji. Jeśli przewożony produkt jest towarem niebezpiecznym w rozumieniu ADR, obowiązują dodatkowo przepisy ADR - więcej w tekście o transporcie ADR.

Podwykonawca w transporcie leków

Przewoźnik może przekazać zlecenie innej firmie tylko wtedy, gdy zleceniodawca wcześniej to oceni i zatwierdzi, a podwykonawca zostanie poddany audytowi (pkt 7.3 rozporządzenia o GDP). Hurtownia nadal odpowiada przed inspekcją za cały transport.

Jaki kod PKD dla transportu leków i spedycji?

Nie ma osobnego kodu PKD dla przewozu leków. Według PKD 2025 przewóz drogowy towarów to 49.41.Z, a spedycja, czyli organizacja przewozu w imieniu klienta, mieści się w 52.26.Z (pozostała działalność usługowa wspomagająca transport; w PKD 2007 był to kod 52.29.C). Firmy, które oznaczyły działalność kodami PKD 2007 przed 2025 rokiem, mogą je stosować najpóźniej do 31 grudnia 2026 r.

Internationaler Transport von Arzneimitteln

W krajach Unii Europejskiej obowiązują te same wytyczne GDP, więc wymagania wobec przewoźnika są podobne jak w Polsce. Dochodzą kwestie trasy: dłuższy czas przewozu, różnice temperatur między krajami i - przy przewozach poza UE - odprawa celna, którą trzeba uwzględnić w ocenie ryzyka trasy.

Krew i jej składniki podlegają odrębnym przepisom - ustawie o publicznej służbie krwi - i ten tekst ich nie obejmuje.

Transport leków busem z certyfikatem GDP

SLAWA ma certyfikat GDP i przewozi leki busami i autami dostawczymi do 3,5 t, w tym chłodniami (0 do +8°C oraz +15 do +25°C), po Polsce i do 31 krajów Europy. Szczegóły w zakładce Pharmatransport.

Najczęstsze pytania

Czy firma transportowa musi mieć certyfikat GDP?

Przepisy tego nie wymagają - certyfikat GDP dla przewoźnika jest dobrowolny. Przewoźnik musi jednak spełniać wymagania GDP dla transportu, a hurtownia lub producent sprawdza to przed rozpoczęciem współpracy.

Kto wydaje certyfikat GDP?

Hurtownie kontroluje Główny Inspektorat Farmaceutyczny. Przewoźnikom certyfikat GDP wydają prywatne jednostki certyfikujące po audycie.

Czy kierowca przewożący leki potrzebuje specjalnych uprawnień?

Nie ma osobnych uprawnień państwowych. Potrzebne jest prawo jazdy odpowiedniej kategorii (B do 3,5 t) i udokumentowane szkolenie z GDP, a przy towarach niebezpiecznych - spełnienie wymagań ADR.

Czy do przewozu leków trzeba mieć chłodnię?

Zależy od leku. Pojazd musi utrzymać warunki podane przez producenta; przy lekach wymagających chłodzenia potrzebny jest pojazd lub opakowanie z kontrolą temperatury i rejestratorem.

Jaki kod PKD ma spedycja?

Według PKD 2025 spedycja mieści się w kodzie 52.26.Z, a przewóz drogowy towarów to 49.41.Z.

Zapytaj o bezpłatną wycenę

Odpowiadamy w dniu roboczym. Bez zobowiązań.

BIP ISO OCP 1 Mio. € Śledzenie GPS
Fachkraft verfügbar +48 733 806 806