Logistyka to planowanie, realizowanie i kontrolowanie sprawnego i opłacalnego przepływu surowców, materiałów, gotowych produktów oraz związanych z nimi informacji - od miejsca pochodzenia do miejsca, w którym trafiają do klienta. W praktyce logistyka odpowiada na pytanie, jak dostarczyć właściwy towar we właściwe miejsce, we właściwym czasie i po rozsądnym koszcie. Obejmuje zakupy, magazynowanie, transport, obsługę zamówień i zwrotów.
Logistyka - definicja
Najczęściej cytowana definicja pochodzi od amerykańskiej organizacji Council of Logistics Management (obecnie CSCMP). Według niej logistyka to proces planowania, realizowania i kontrolowania sprawnego i efektywnego ekonomicznie przepływu surowców, materiałów w toku produkcji, wyrobów gotowych i informacji z nimi związanych - od punktu pochodzenia do punktu konsumpcji - w celu zaspokojenia wymagań klienta.
Z tej definicji wynikają trzy rzeczy, o których warto pamiętać:
- logistyka to nie tylko transport - przewóz jest jednym z jej elementów, obok zakupów, zapasów, magazynu i obsługi zamówień,
- przepływ dotyczy też informacji - zamówienia, stany magazynowe, dokumenty przewozowe i statusy dostaw są tak samo ważne jak sam towar,
- punktem odniesienia jest klient - celem nie jest najtańszy przewóz, tylko dostawa, która spełnia wymagania odbiorcy przy możliwie niskim koszcie całego procesu.
Zasada 7W - logistyka w jednym zdaniu
Uproszczoną definicję logistyki opisuje zasada 7R (z angielskiego "7 rights"), w Polsce nazywana zasadą 7W. Logistyka ma zapewnić:
- właściwy produkt,
- we właściwej ilości,
- we właściwym stanie,
- we właściwym miejscu,
- we właściwym czasie,
- dla właściwego klienta,
- po właściwym koszcie.

Skąd pochodzi słowo "logistyka"?
Współczesne słowo "logistyka" przyszło z języka francuskiego. Termin "logistique" upowszechnił w XIX wieku szwajcarski teoretyk wojskowości Antoine-Henri Jomini - w jego pracy z 1838 roku ("Zarys sztuki wojennej") oznaczał sztukę przemieszczania, kwaterowania i zaopatrywania wojsk. Źródłosłowem jest francuskie "logis", czyli kwatera, zakwaterowanie. Często wskazuje się też greckie "logistikos" (biegły w liczeniu) - słowa te mają podobne brzmienie, choć językoznawcy uznają francuską linię za bezpośrednie źródło nazwy.
Geneza logistyki w gospodarce
Przez długi czas logistyka była pojęciem wojskowym. Do biznesu trafiła pod koniec lat 50. XX wieku w USA, gdy firmy zauważyły, że w dystrybucji kryją się duże, nieuwzględniane wcześniej oszczędności. W 1962 roku Peter Drucker opisał dystrybucję w magazynie "Fortune" jako "ciemny kontynent gospodarki" - obszar, w którym przedsiębiorstwa tracą pieniądze, bo nikt nie patrzy na niego całościowo. W kolejnych dekadach zaopatrzenie, magazyn i dystrybucję zaczęto zarządzać jako jeden system, a od początku XXI wieku mówi się coraz częściej o zarządzaniu całym łańcuchem dostaw, czyli o współpracy wielu firm, a nie tylko o logistyce jednego przedsiębiorstwa.
Czym zajmuje się logistyka?
Logistyka w firmie to zestaw konkretnych zadań. Najważniejsze z nich to:
- planowanie i prognozowanie - ile towaru będzie potrzebne, kiedy i gdzie,
- zakupy i współpraca z dostawcami - terminy, ilości, warunki dostaw,
- zarządzanie zapasami - utrzymanie takiego poziomu zapasów, żeby nie zabrakło towaru, a jednocześnie nie zamrażać w magazynie zbyt dużo pieniędzy,
- magazynowanie - przyjęcie, składowanie, kompletacja zamówień, pakowanie i wydanie towaru,
- transport i spedycja - wybór środka transportu, przewoźnika i trasy, przygotowanie dokumentów,
- obsługa informacji - przepływ zamówień, faktur, dokumentów przewozowych i statusów dostaw,
- obsługa zwrotów i reklamacji - odbiór towaru od klienta i decyzja, co dalej z nim zrobić.
Rodzaje logistyki
Najczęściej stosowany podział logistyki w przedsiębiorstwie wynika z etapów, przez które przechodzi towar - od zakupu surowców po dostawę do klienta i ewentualny zwrot.
| Rodzaj logistyki | Czego dotyczy | Przykładowe zadania |
|---|---|---|
| Logistyka zaopatrzenia | dostarczenia do firmy surowców, materiałów i części | wybór dostawców, harmonogram dostaw, kontrola przyjęć, zapasy surowców |
| Logistique de production | przepływu materiałów wewnątrz zakładu | planowanie i synchronizacja produkcji, transport wewnętrzny, magazyny międzyoperacyjne |
| Logistyka dystrybucji | dostarczenia wyrobów gotowych do odbiorców | magazyn wyrobów gotowych, kompletacja, transport do klientów, sieć dystrybucji |
| Logistyka zwrotna (odzysku) | przepływu w odwrotnym kierunku - od klienta do producenta | zwroty, reklamacje, recykling, utylizacja, odzysk opakowań |
Logistyka zaopatrzenia
Logistyka zaopatrzenia zaczyna cały proces. Jej celem jest to, żeby produkcja lub sprzedaż nie stanęły z braku materiałów, a jednocześnie żeby firma nie trzymała zbyt dużych zapasów. W metodzie Just-in-Time (dokładnie na czas) dostawy są tak zsynchronizowane z produkcją, że materiał trafia na linię niemal bezpośrednio z pojazdu dostawcy - to wymaga bardzo przewidywalnego transportu.
Logistique de production
Logistyka produkcji obejmuje przepływ materiałów i półproduktów wewnątrz zakładu: od magazynu surowców, przez kolejne stanowiska, do magazynu wyrobów gotowych. Jej cele to krótki czas przejścia przez produkcję, małe zapasy produkcji w toku i brak przestojów z powodu braku części. Często łączy się ją z metodami lean manufacturing, które polegają na eliminowaniu zbędnych ruchów, oczekiwania i nadmiernych zapasów.
Logistyka dystrybucji
Logistyka dystrybucji odpowiada za to, jak gotowy produkt trafia od producenta lub hurtowni do klienta - czy przez własne magazyny regionalne, hurtownie, sklepy, czy bezpośrednio do odbiorcy. To w tym obszarze zapadają decyzje o liczbie i lokalizacji magazynów, sposobie transportu i częstotliwości dostaw. Ostatni etap dostawy do odbiorcy nazywa się "ostatnią milą" (ang. last mile) - to on decyduje o tym, czy klient dostanie towar w umówionym oknie czasowym.
Logistique inverse
Logistyka zwrotna (odwrotna, odzysku) obejmuje przepływ towarów i informacji od miejsca konsumpcji z powrotem do producenta lub dystrybutora - po to, żeby odzyskać wartość towaru albo go prawidłowo zutylizować. Dotyczy zwrotów w sklepach internetowych, reklamacji, palet i opakowań wielokrotnego użytku oraz recyklingu.
Logistyka transportu
Logistyka transportu (logistyka transportowa) to część logistyki, która zajmuje się organizacją przewozów: doborem środka transportu, przewoźnika, trasy i terminu oraz kontrolą realizacji. Główne gałęzie transportu to drogowy, kolejowy, morski, lotniczy i żegluga śródlądowa, a przy przewozach łączonych - transport intermodalny. Wybór zależy od rodzaju towaru, jego wartości i wrażliwości, odległości, wymaganego czasu dostawy i kosztu.
Na krótkich i średnich dystansach oraz przy dostawach "od drzwi do drzwi" dominuje transport drogowy, bo nie wymaga przeładunku między środkami transportu. Mniejsze, pilne przesyłki często jadą busami lub autami dostawczymi do 3,5 t, a duże partie - ciężarówkami, koleją albo statkiem. Logistyk dobiera rozwiązanie do towaru, a nie odwrotnie: inaczej organizuje się przewóz leków w kontrolowanej temperaturze, inaczej materiałów niebezpiecznych, a jeszcze inaczej palet z towarem przemysłowym.
Czym zajmuje się logistyk?
Logistyk to osoba, która planuje i nadzoruje przepływ towarów w firmie lub dla klientów. W zależności od miejsca pracy może to być m.in.:
- planowanie dostaw i stanów magazynowych,
- zamawianie transportu, kontakt z przewoźnikami i spedytorami,
- przygotowanie dokumentów (np. list przewozowy CMR, dokumenty celne),
- organizacja pracy magazynu,
- analiza kosztów logistyki i szukanie oszczędności,
- obsługa reklamacji i zwrotów.
Pokrewne zawody to spedytor (organizuje przewóz dla klienta, ale nie musi mieć własnych pojazdów), dyspozytor transportu (planuje pracę kierowców i pojazdów) i magazynier. W szkołach branżowych i technikach kształci się w zawodzie technik logistyk.
Logistyka w przedsiębiorstwie - przykład
Hurtownia kosmetyków dostaje zamówienie od sieci drogerii. Logistyka zaopatrzenia pilnuje, żeby produkty były w magazynie. Magazyn kompletuje zamówienie i przygotowuje palety. Dział transportu zamawia przewóz, ustala godzinę rozładunku i przekazuje dokumenty. Po dostawie część towaru z uszkodzonym opakowaniem wraca - to już logistyka zwrotna. Każdy z tych kroków ma koszt, a logistyka ma sprawić, żeby suma tych kosztów była jak najniższa przy dostawie na czas i w dobrym stanie.
Jeśli potrzebujesz przewozu busem lub autem dostawczym do 3,5 t w Polsce lub za granicą - zobacz transport krajowy i transport international SLAWA. Przewozimy jeden ładunek jednym autem, bez przeładunków.
Najczęstsze pytania
Co to jest logistyka w prostych słowach?
Logistyka to organizowanie tego, żeby właściwy towar trafił we właściwe miejsce, na czas, w dobrym stanie i po rozsądnym koszcie. Obejmuje zakupy, zapasy, magazyn, transport i obsługę zwrotów.
Czy logistyka to to samo co transport?
Nie. Transport to fizyczne przemieszczenie towaru, a logistyka to szerszy proces, który obejmuje też planowanie, zapasy, magazynowanie i przepływ informacji. Transport jest jednym z elementów logistyki.
Jakie są rodzaje logistyki?
W przedsiębiorstwie wyróżnia się zwykle logistykę zaopatrzenia, produkcji, dystrybucji i logistykę zwrotną. Osobno opisuje się też m.in. logistykę miejską, e-logistykę i logistykę transportu.
Jak jest logistyka po angielsku?
Logistyka po angielsku to "logistics", a logistyk to najczęściej "logistics specialist" lub "logistics coordinator". Zarządzanie łańcuchem dostaw to "supply chain management" (SCM).
Co oznacza zasada 7W w logistyce?
To siedem warunków dobrej logistyki: właściwy produkt, ilość, stan, miejsce, czas, klient i koszt. Zasada pochodzi od angielskiego "7 rights".
Zapytaj o bezpłatną wycenę
Odpowiadamy w dniu roboczym. Bez zobowiązań.

