Transport w temperaturze kontrolowanej to przewóz, w którym przez całą drogę - od załadunku do rozładunku - utrzymuje się zakres temperatury określony dla towaru i można to udowodnić zapisami z rejestratora. Żeby taki przewóz się udał, trzeba przygotować trzy rzeczy: towar (schłodzony lub zamrożony przed załadunkiem), pojazd (nastawiony i schłodzony na zadaną temperaturę) oraz informacje dla przewoźnika (zakres temperatur, czas, dokumenty).
Ten poradnik jest praktyczny: krok po kroku pokazuje, co zrobić przed zleceniem przewozu. Jeśli chcesz najpierw poznać samo pojęcie i zakresy temperatur, zajrzyj do wpisu transport w temperaturze kontrolowanej - czym jest.
Krok 1. Ustal wymagany zakres temperatury
Zakres temperatury wynika z wymagań producenta i z przepisów dla danej grupy towarów. Nie zgaduj - sprawdź etykietę, specyfikację produktu albo kartę charakterystyki.
- Leki - zgodnie z wymaganiami Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej (GDP) podczas transportu utrzymuje się warunki przechowywania w granicach opisanych przez producenta albo wskazanych na opakowaniu zbiorczym.
- Mrożonki (żywność głęboko mrożona) - według polskiego rozporządzenia w sprawie składowania i transportu głęboko mrożonych artykułów rolno-spożywczych podczas transportu przechowuje się je w stałej temperaturze nie wyższej niż -18°C. Temperatura może wzrosnąć najwyżej o 3°C podczas załadunku i wyładunku.
- Żywność schłodzona, kwiaty, kosmetyki - zakres podaje producent lub odbiorca. Warto mieć go na piśmie w zleceniu transportowym.
Zapisz w zleceniu nie tylko wartość docelową (np. +5°C), ale cały dopuszczalny zakres (np. od +2 do +8°C). Od tego zależy, co będzie uznane za odchylenie.
Krok 2. Dobierz rodzaj pojazdu
| Rodzaj nadwozia | Jak działa | Kiedy wystarczy |
|---|---|---|
| Izoterma | Nadwozie izolowane termicznie, bez agregatu. Spowalnia zmianę temperatury, ale jej nie reguluje. | Krótkie trasy, towar o szerokim zakresie tolerancji, umiarkowana pogoda. |
| Chłodnia | Nadwozie izolowane z mechanicznym urządzeniem chłodniczym (agregatem). Utrzymuje zadaną temperaturę. | Żywność schłodzona, leki, kwiaty, kosmetyki. |
| Mroźnia | Chłodnia zdolna utrzymać temperaturę ujemną. | Mrożonki, lody, niektóre surowce. |
| Agregat chłodząco-grzewczy | Może chłodzić i grzać. | Towary, które nie mogą przemarznąć zimą ani przegrzać się latem (np. leki w zakresie +15 do +25°C). |
W przewozach międzynarodowych szybko psujących się artykułów żywnościowych obowiązuje umowa ATP. Zgodnie z nią pojazd może być oznaczony jako izotermiczny, chłodnia czy ogrzewany tylko wtedy, gdy spełnia normy z załącznika do umowy, co potwierdza świadectwo zgodności. Jeśli wysyłasz taką żywność za granicę, zapytaj przewoźnika o ważne świadectwo ATP konkretnego pojazdu.
Przy lekach wymagania GDP mówią, że w pojazdach o regulowanej temperaturze przeprowadza się mapowanie temperatury w reprezentatywnych warunkach (z uwzględnieniem pór roku), a sprzęt do monitorowania temperatury w pojazdach konserwuje się i kalibruje co najmniej raz w roku.
Krok 3. Przygotuj towar przed załadunkiem
Chłodnia jest zbudowana po to, żeby utrzymać temperaturę, a nie żeby schłodzić ciepły towar. Umowa ATP wprost wymaga podjęcia niezbędnych środków, w szczególności dotyczących temperatury artykułów w momencie załadunku. W praktyce:
- towar musi mieć właściwą temperaturę już w chwili wydania z magazynu - zmierz ją i zapisz,
- mrożonki wydawaj z mroźni bezpośrednio do auta, bez odstawiania na rampie,
- sprawdź stan opakowań - uszkodzony karton przepuszcza ciepło i może się rozpaść w trakcie jazdy,
- przy wysyłkach w pudełkach izolowanych z wkładami chłodzącymi pamiętaj, że według GDP wkłady układa się tak, aby lek nie stykał się z nimi bezpośrednio.
Krok 4. Przygotuj pojazd
- Nastaw agregat i schłódź przestrzeń ładunkową do zadanej temperatury przed podstawieniem auta pod rampę. Załadunek do ciepłej skrzyni podnosi temperaturę towaru.
- Sprawdź czystość - GDP wymaga pisemnych procedur obejmujących czyszczenie pojazdów i sprzętu. Przy żywności czysta skrzynia to podstawa higieny.
- Sprawdź rejestrator temperatury - czy działa, czy ma aktualną kalibrację i czy zapis jest włączony.
Krok 5. Załaduj tak, żeby powietrze mogło krążyć
Agregat chłodzi powietrze, a to powietrze musi opłynąć ładunek. Dlatego:
- nie zastawiaj wylotu agregatu i nie układaj towaru pod sam sufit,
- zostaw szczelinę przy ścianach i podłodze (pomagają palety lub listwy),
- skróć czas otwarcia drzwi - przygotuj towar przy rampie przed podjazdem auta,
- zabezpiecz ładunek pasami lub przegrodami, żeby nie przesunął się na ściany.
Krok 6. Oznakuj przesyłkę i przekaż informacje przewoźnikowi
Według GDP kontenery i opakowania transportowe opatruje się etykietami z informacjami o wymaganiach dotyczących przechowywania i postępowania z produktem, a przedsiębiorca powiadamia przewoźnika o warunkach transportu danej przesyłki. To samo warto stosować przy żywności i kosmetykach.
W zleceniu podaj co najmniej:
- wymagany zakres temperatury i to, czy przewoźnik ma wysłać zapis z rejestratora,
- adresy, okna czasowe załadunku i rozładunku, osoby kontaktowe,
- wagę, liczbę palet lub kartonów i wymiary,
- czy po drodze są przystanki z otwieraniem drzwi (ważne przy kilku odbiorcach),
- co zrobić w razie odchylenia - kogo powiadomić.
Krok 7. Monitoruj temperaturę i zbieraj dokumenty
Przepisy wymagają możliwości wykazania, że towar nie był w niewłaściwej temperaturze:
- Mrożonki - środki transportu wyposaża się w przyrządy mierzące i rejestrujące temperaturę powietrza w regularnych odstępach czasu (rozporządzenie o transporcie głęboko mrożonych artykułów rolno-spożywczych).
- Leki - niezależnie od środka transportu trzeba móc wykazać, że produkty nie znajdowały się w warunkach mogących pogorszyć ich jakość. Na żądanie odbiorcy udostępnia się dokumentację potwierdzającą prawidłową temperaturę podczas transportu.
Przy odbiorze poproś o wydruk lub plik z rejestratora i dołącz go do dokumentów dostawy.
Krok 8. Przygotuj plan na wypadek odchylenia
GDP wymaga, żeby odchylenia (np. wahania temperatury) lub uszkodzenie produktu niezwłocznie zgłaszać dostawcy i odbiorcy, a firma miała procedurę badania takich zdarzeń. Ustal z góry:
- kto podejmuje decyzję, czy towar nadal nadaje się do użytku (zwykle właściciel towaru lub osoba odpowiedzialna za jakość),
- gdzie towar trafia do czasu decyzji (np. wydzielone miejsce w magazynie odbiorcy),
- jakie dane są potrzebne do oceny - czas i wielkość odchylenia z rejestratora.
Lista kontrolna przed wysyłką
| Co sprawdzić | Kto |
|---|---|
| Zakres temperatury zapisany w zleceniu | Expéditeur |
| Temperatura towaru zmierzona przy wydaniu | Expéditeur |
| Skrzynia schłodzona, agregat nastawiony, rejestrator włączony | Transporteur |
| Ładunek ułożony z miejscem na obieg powietrza | Nadawca i kierowca |
| Etykiety z wymaganiami temperaturowymi na opakowaniach | Expéditeur |
| Zapis temperatury dołączony do dokumentów dostawy | Transporteur |
Busem czy większym pojazdem?
Przy kilku paletach albo pilnej dostawie często wystarcza bus chłodnia do 3,5 t. Mniejsza skrzynia szybciej się schładza, a gdy auto wiezie tylko jeden ładunek, drzwi otwiera się wyłącznie przy załadunku i rozładunku. SLAWA wozi towary w temperaturze kontrolowanej busami chłodniami w zakresach 0 do +8°C, +15 do +25°C oraz -20 do -18°C, a leki - zgodnie z GDP. Szczegóły znajdziesz na stronie transport chłodniczy busem do 3,5 t, a przy przewozach za granicę - transport chłodniczy międzynarodowy.
Najczęstsze pytania
Czy chłodnia schłodzi ciepły towar w trakcie jazdy?
Nie należy na to liczyć. Agregat jest przeznaczony do utrzymania temperatury, dlatego towar powinien mieć właściwą temperaturę już przy załadunku - wymaga tego też umowa ATP.
Jaka temperatura obowiązuje przy transporcie mrożonek?
Nie wyższa niż -18°C przez cały przewóz. Podczas załadunku i wyładunku dopuszcza się wzrost najwyżej o 3°C.
Czy przy transporcie leków potrzebny jest zapis temperatury?
Tak. Według GDP trzeba móc wykazać, że leki nie były w warunkach pogarszających ich jakość, a odbiorca może zażądać dokumentacji temperatury z transportu.
Czym różni się izoterma od chłodni?
Izoterma ma tylko izolowane nadwozie i spowalnia zmianę temperatury. Chłodnia ma agregat, który aktywnie utrzymuje zadaną temperaturę.
Co zrobić, gdy rejestrator pokaże przekroczenie temperatury?
Zgłosić to niezwłocznie nadawcy i odbiorcy, odłożyć towar do czasu oceny i przekazać zapis z rejestratora osobie, która zdecyduje o dalszym użyciu towaru.
Zapytaj o bezpłatną wycenę
Odpowiadamy w dniu roboczym. Bez zobowiązań.

