CIM to międzynarodowy kolejowy list przewozowy, czyli dokument potwierdzający zawarcie umowy przewozu towarów koleją między co najmniej dwoma państwami. Jego zasady określają Przepisy ujednolicone CIM - załącznik B do konwencji COTIF o międzynarodowym przewozie kolejami. List CIM podpisują nadawca i przewoźnik, a dokument jedzie razem z towarem do odbiorcy.
CIM - co to znaczy?
Skrót CIM pochodzi od francuskiej nazwy przepisów o umowie międzynarodowego przewozu towarów koleją. Dziś obowiązują one jako "Uniform Rules concerning the Contract of International Carriage of Goods by Rail (CIM)", czyli Przepisy ujednolicone CIM, stanowiące załącznik B do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF). W praktyce słowem "CIM" określa się zarówno same przepisy, jak i list przewozowy wystawiany na ich podstawie.
Konwencją COTIF zarządza Międzyrządowa Organizacja Międzynarodowych Przewozów Kolejami (OTIF) z siedzibą w Bernie. Według OTIF organizacja ma 51 państw członkowskich i jednego członka stowarzyszonego. Polska należy do OTIF, więc przepisy CIM obowiązują w przewozach kolejowych z Polski do większości krajów Europy.
Uwaga na inne znaczenia: w produkcji CIM oznacza też "Computer Integrated Manufacturing" (wytwarzanie wspomagane komputerowo). W logistyce i transporcie skrót prawie zawsze dotyczy kolejowego listu przewozowego.
Kiedy stosuje się list przewozowy CIM?
Zgodnie z art. 1 Przepisów CIM stosuje się je do każdej odpłatnej umowy przewozu towarów koleją, jeśli miejsce przyjęcia towaru i miejsce dostawy leżą w dwóch różnych państwach członkowskich COTIF. Nie ma znaczenia siedziba ani obywatelstwo stron umowy.
Przepisy CIM mogą też objąć przewóz do państwa spoza COTIF, jeśli przynajmniej jedno z państw jest członkiem, a strony umowy uzgodnią, że umowa podlega CIM. Jeśli w ramach jednej umowy do przewozu kolejowego dochodzi uzupełniający odcinek drogowy lub śródlądowy w ruchu wewnętrznym jednego państwa, cały przewóz nadal podlega CIM.
Czy list przewozowy CIM jest obowiązkowy?
Art. 6 Przepisów CIM mówi, że umowa przewozu musi być potwierdzona listem przewozowym według jednolitego wzoru. Jednocześnie brak, nieprawidłowość lub zgubienie listu nie unieważnia umowy - ta nadal istnieje i podlega przepisom CIM. List wystawia się dla każdej przesyłki i, jeśli strony nie umówią się inaczej, jeden list nie może dotyczyć więcej niż jednego wagonu.
W przewozach na obszarze celnym Unii Europejskiej lub na obszarze wspólnej procedury tranzytowej każda przesyłka musi mieć list przewozowy spełniający wymogi art. 7. List CIM nie jest papierem wartościowym - przepisy wprost mówią, że nie działa jak konosament (bill of lading).
Co zawiera list przewozowy CIM?
Art. 7 Przepisów CIM wymienia dane, które muszą się znaleźć w każdym liście. Najważniejsze z nich zebraliśmy w tabeli.
| Grupa danych | Co trzeba wpisać |
|---|---|
| Strony umowy | Nazwa i adres nadawcy, odbiorcy oraz przewoźnika, który zawarł umowę (i podmiotu, któremu faktycznie wydano towar, jeśli to nie ten przewoźnik) |
| Miejsca i daty | Miejsce i dzień wystawienia listu, miejsce i dzień przyjęcia towaru, miejsce dostawy |
| Towar | Rodzaj towaru i sposób opakowania, liczba sztuk i oznaczenia, masa brutto lub inna ilość; dla towarów niebezpiecznych opis zgodny z regulaminem RID |
| Wagon i jednostki | Numer wagonu (przy przesyłkach wagonowych), numer pojazdu kolejowego nadanego jako towar, dane jednostki intermodalnej |
| Dokumenty | Wykaz dokumentów wymaganych przez urzędy celne lub inne organy, dołączonych do listu |
| Koszty | Koszty przewozu, które ma zapłacić odbiorca |
| Klauzula CIM | Oświadczenie, że przewóz podlega Przepisom ujednoliconym CIM |
Gdy ma to zastosowanie, list zawiera też m.in.: koszty, które pokrywa nadawca, kwotę pobrania, zadeklarowaną wartość towaru, uzgodniony termin dostawy i drogę przewozu oraz liczbę i opis plomb nałożonych przez nadawcę. Strony mogą dopisać inne informacje, które uznają za przydatne.
Egzemplarze listu i wersja elektroniczna
Papierowy list CIM składa się z pięciu kart. Oryginał jedzie z towarem i trafia do odbiorcy, a nadawca dostaje wtórnik (duplikat), na którym przewoźnik potwierdza przyjęcie towaru do przewozu. Pozostałe karty służą do rozliczeń między przewoźnikami i do zawiadomienia o przybyciu przesyłki.
Wzór listu ustalają międzynarodowe stowarzyszenia przewoźników. W praktyce instrukcję wypełniania (GLV-CIM) wydaje Międzynarodowy Komitet Transportu Kolejowego (CIT), a formularze i przepisy wykonawcze udostępniają przewoźnicy kolejowi, w Polsce np. PKP CARGO. Art. 6 § 9 dopuszcza też list i wtórnik w formie elektronicznej, jeśli taki zapis ma tę samą wartość dowodową co papier.
Odpowiedzialność przewoźnika według CIM
List CIM jest dowodem zawarcia umowy, jej warunków i przyjęcia towaru przez przewoźnika (art. 12). Jeśli ładunek załadował przewoźnik, list jest też dowodem stanu towaru i opakowania oraz liczby sztuk i masy wpisanych w dokumencie.
| Kwestia | Zasada w Przepisach CIM |
|---|---|
| Termin dostawy (brak umowy stron), przesyłki wagonowe | 12 godzin na nadanie + 24 godziny za każde rozpoczęte 400 km |
| Termin dostawy, przesyłki mniejsze niż wagonowe | 24 godziny na nadanie + 24 godziny za każde rozpoczęte 200 km |
| Limit odszkodowania za utratę towaru | 17 jednostek rozrachunkowych (SDR) za kilogram brakującej masy brutto |
| Przekroczenie terminu dostawy | Odszkodowanie maksymalnie do czterokrotności przewoźnego |
| Przedawnienie roszczeń | Co do zasady 1 rok, w niektórych przypadkach (np. umyślne działanie) 2 lata |
Jednostką rozrachunkową w COTIF jest specjalne prawo ciągnienia (SDR) Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Przewoźnik może wydłużyć terminy dostawy m.in. przy przewozie liniami o innym rozstawie torów lub z odcinkiem morskim, ale musi to podać w swoich ogólnych warunkach.
CIM a SMGS - czym się różnią?
SMGS to umowa o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej, przygotowana przez Organizację Współpracy Kolei (OSŻD), która obowiązuje od 1 listopada 1951 r. Stosują ją głównie koleje państw dawnego ZSRR, Azji i części Europy Wschodniej. Na jej podstawie wystawia się list przewozowy SMGS. CIM i SMGS to dwa odrębne systemy prawne, z innymi zasadami odpowiedzialności i innymi formularzami.
Na styku obu systemów, np. w przewozach z Chin, Kazachstanu czy Ukrainy do UE, stosuje się wspólny list przewozowy CIM/SMGS, opracowany przez CIT i OSŻD. Dzięki niemu nie trzeba na granicy wystawiać nowego dokumentu. Według polskiej administracji celnej po stronie CIM taki list traktuje się jak zwykły list CIM, a po stronie SMGS - jak list SMGS. Sam list SMGS z zasady nie może służyć w UE jako zgłoszenie tranzytowe.
CIM a CMR
CIM dotyczy przewozu koleją, a CMR - międzynarodowego przewozu drogowego (Konwencja genewska z 1956 r.). Oba dokumenty pełnią podobną funkcję: potwierdzają umowę przewozu i przyjęcie towaru. Różnią się m.in. limitem odpowiedzialności przewoźnika: w CIM jest to 17 SDR za kilogram, w CMR 8,33 SDR za kilogram masy brutto. Więcej o drogowym liście przewozowym przeczytasz w artykule CMR - międzynarodowy list przewozowy.
| CIM | SMGS | CMR | |
|---|---|---|---|
| Rodzaj transportu | Kolejowy | Kolejowy | Drogowy |
| Podstawa prawna | COTIF, załącznik B | Umowa SMGS (OSŻD) | Konwencja CMR |
| Główny obszar | Europa, Bliski Wschód, Afryka Północna | Kraje byłego ZSRR, Azja, część Europy Wschodniej | Europa i inne państwa-strony konwencji |
| Limit odpowiedzialności za utratę | 17 SDR/kg | Własne zasady umowy SMGS | 8,33 SDR/kg |
Jeśli zamiast koleją chcesz wysłać mniejszy ładunek drogą - busem do 3,5 t, w Polsce lub za granicę - zobacz nasz transport international lub services d'expédition.
Najczęstsze pytania
Kto wystawia list przewozowy CIM?
List wypełnia nadawca (dane o towarze, odbiorcy, dokumentach), a podpisują go nadawca i przewoźnik. Przewoźnik potwierdza przyjęcie towaru na wtórniku i oddaje go nadawcy.
Czy bez listu CIM umowa przewozu jest ważna?
Tak. Według art. 6 Przepisów CIM brak, nieprawidłowość lub utrata listu nie wpływa na istnienie ani ważność umowy, która dalej podlega CIM.
Gdzie znaleźć wzór listu przewozowego CIM?
Wzór i instrukcję wypełniania (GLV-CIM) publikuje Międzynarodowy Komitet Transportu Kolejowego (CIT). Formularz i przepisy wykonawcze udostępnia też przewoźnik kolejowy, z którym zawierasz umowę.
Czym różni się list CIM od SMGS?
Wynikają z innych umów międzynarodowych: CIM z COTIF, SMGS z umowy OSŻD. Na trasach łączących oba systemy używa się wspólnego listu CIM/SMGS.
Czy listem CIM można przewozić towary niebezpieczne?
Tak, ale w liście trzeba podać opis towaru zgodny z regulaminem RID (międzynarodowy przewóz kolejami towarów niebezpiecznych), a przesyłka musi spełniać wymagania tego regulaminu.
Zapytaj o bezpłatną wycenę
Odpowiadamy w dniu roboczym. Bez zobowiązań.

